• 17 Nov

    Mag de bank bij een kleine overtreding, zomaar de kredietrelatie beëindigen?

In mijn praktijk hoor ik steeds vaker dat banken de duimschroeven aanhalen bij ondernemers, terwijl er volgens die ondernemers eigenlijk niet zoveel aan de hand is. Er zijn geen (grote) achterstanden, de termijnbetalingen worden keurig gedaan en toch dreigt de bank met het opzeggen van de kredietfaciliteit. Ondanks dat er allerlei zekerheden (pandrechten, persoonlijke borgstellingen, etc.) zijn verstrekt aan de bank die de risico’s van de bank volledig dekken.

Wanneer we heel precies kijken naar de letterlijke contractuele bepalingen van de kredietrelatie dan heeft de bank in diverse gevallen gelijk. En daar beroept de bank zich ook telkens op wanneer de kredietrelatie wordt aangescherpt of zelfs beëindigd. Een dergelijke beëindiging heeft vergaande gevolgen. Niet alleen is het natuurlijk bijzonder vervelend voor een ondernemer als het krediet wordt beëindigd, maar ook geldt nogal eens dat allerlei aanvullende verplichtingen ontstaan. Een van die verplichtingen is vaak dat een boete moet worden betaald.

De vraag is of dit nu allemaal wel redelijk is. De bank stelt zich vaak op het standpunt dat de redelijkheid (en billijkheid) een zeer beperkte rol spelen, maar is dat ook waar? Of klopt het toch dat de bank redelijk snel onder een overeenkomst uit kan, ondanks de soms immense gevolgen voor de ondernemer?

Nee, oordeelt de Hoge Raad in de uitspraak van 10 oktober 2014, dat is niet (altijd) het geval. Zoals wellicht bekend spelen namelijk in het Nederlandse contractenrecht de redelijkheid en billijkheid ook een (soms) doorslaggevende rol

Wat was er aan de hand?

De bank heeft met de ondernemer een overeenkomst gesloten met een kredietfaciliteit van € 2.410.000,– (een rekening-courant krediet en twee rentevaste leningen voor bepaalde tijd). Omdat de ondernemer een aantal verplichtingen niet zou zijn nagekomen, beëindigt de bank de kredietrelatie voor alle drie de faciliteiten. In verband met de vroegtijdige beëindiging van de twee rentevaste leningen moet de ondernemer volgens de bank boeterente betalen. Dit is zo geregeld in de Algemene Bepalingen van Kredietverlening die op de kredietrelatie van toepassing zijn.

Juridisch gezien mag de bank het rekening-courantkrediet beëindigen en dat vinden ook het Gerechtshof en de Hoge Raad, met name omdat de bank daarbij een ruime opzegtermijn heeft gehanteerd en, zo lees ik het, er geen aanvullende, ingrijpende gevolgen waren.

De opzegging van de twee rentevaste leningen en met name de daarmee verband houdende contractuele boeterente vinden het Gerechtshof en de Hoge Raad echter onaanvaardbaar naar maatstaven van “redelijkheid en billijkheid”. Artikel 2 van de Algemene Bank Voorwaarden is daarbij van belang. Dit artikel schrijft voor dat de bank naar beste vermogen met de belangen van de cliënt rekening zal houden. Omdat telkens de rente en aflossingen op tijd waren gedaan en er ook nog eens voldoende zekerheid was gesteld, liep de bank volgens het Gerechtshof geen risico. In die omstandigheden mocht de bank de overeenkomsten niet beëindigen.

Conclusie

Uiteraard moet je als contractspartij de verplichtingen uit een overeenkomst nakomen. Een tekortkoming in die nakoming kan tot ernstige gevolgen leiden. Een beëindiging van de contractuele relatie is daar een voorbeeld van. Soms kleven aan die beëindiging zwaarwegende gevolgen kleven, zoals een forse boete. Als je contractspartij dan ook nog eens een wettelijke of contractuele zorgplicht heeft, zoals een bank, dan kan het heel goed zijn dat de overeenkomst niet zomaar mag worden beëindigd. Dit zal van geval tot geval bekeken moeten worden, maar met deze uitspraak op zak staat u in een aantal gevallen zeker sterker ten opzichte van de bank.

Voor vragen over dit artikel kunt u contact opnemen met Martijn Noordermeer.

VERTEL VERDER

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF

Als het gaat om juridische advisering bij ICT zaken heb ik NexaVelo leren kennen als een advocatenkantoor met korte lijnen en to the point advies tegen een scherpe prijsstelling. ...

Ad Linssen, CFO XS2TheWorld B.V. Meer testimonials